Hoạt động kiểm tra tiền sử và tiêm chủng bù mũi vắc xin cho trẻ em nhập học là nhiệm vụ y tế - giáo dục - xã hội quan trọng, nhằm đảm bảo mọi trẻ em đều được bảo vệ trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Khi trẻ em bước vào trường học - môi trường có mật độ tiếp xúc cao và tập trung đông học sinh - việc đảm bảo trẻ đã được tiêm chủng đầy đủ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân, mà còn là biện pháp then chốt để phòng ngừa và ngăn chặn dịch bệnh lây lan trong cộng đồng.
Tiêm chủng bù mũi vắc xin cho trẻ em là hoạt động cấp thiết nhằm giải quyết vấn đề “lỗ hổng miễn dịch” tồn tại trong cộng đồng. Dù tỷ lệ tiêm chủng hằng năm đạt khoảng 90-95%, nhưng cứ mỗi 100 trẻ sẽ có từ 5 đến 10 trẻ chưa được tiêm hoặc tiêm chưa đủ mũi do nhiều nguyên nhân như thay đổi nơi ở, gián đoạn lịch tiêm, thiếu thông tin. Nhóm trẻ chưa tiêm đủ này, khi tích lũy qua nhiều năm, tạo nên một “khoảng trống miễn dịch” đáng kể, làm tăng nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, đặc biệt trong môi trường học đường. Do đó, việc kiểm tra tiền sử và thực hiện tiêm bù các mũi vắc xin là biện pháp chủ động, thiết thực và hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe học đường.
Việc triển khai tiêm chủng tại trường học mang lại lợi ích toàn diện cả về y tế, giáo dục và xã hội. Hoạt động này tăng tỷ lệ miễn dịch cộng đồng, giảm nguy cơ “lỗ hổng miễn dịch”, góp phần đạt mục tiêu loại trừ các bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin như sởi, rubella, … và ngăn ngừa nguy cơ bùng phát dịch. Nó đồng thời tăng cơ hội tiếp cận tiêm chủng cho nhóm trẻ yếu thế, bị thiệt thòi, di cư, hoặc trẻ em nghèo - những đối tượng dễ bị bỏ sót trong chương trình tiêm chủng thông thường. Hơn nữa, tiêm chủng đầy đủ bảo vệ gián tiếp những trẻ em có bệnh nền hoặc sức khỏe yếu, những đối tượng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu mắc bệnh truyền nhiễm. Việc thu thập hồ sơ tiêm chủng còn hỗ trợ công tác giám sát và đáp ứng dịch, cho phép ngành y tế nhanh chóng xác định nhóm trẻ thiếu miễn dịch và lập kế hoạch tiêm bổ sung kịp thời. Việc sử dụng dữ liệu này còn giúp nâng cao kiến thức phòng bệnh cho giáo viên, học sinh và phụ huynh.
Sự cần thiết của mô hình tiêm chủng tại trường học đã được khẳng định trên phạm vi toàn cầu. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đây là một trong những hoạt động quan trọng giúp các quốc gia thanh toán, loại trừ và khống chế các bệnh truyền nhiễm. Hiện nay, hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ đã triển khai thành công mô hình này. Tại Việt Nam, nhiều tỉnh, thành phố đã tổ chức kiểm tra và tiêm bù mũi cho học sinh nhập học, góp phần nâng cao tỷ lệ bao phủ vắc xin, bảo vệ sức khỏe học đường. Dữ liệu tiêm chủng trường học còn được báo cáo hằng năm thông qua mẫu báo cáo chung WHO/UNICEF (IRF), phục vụ cho báo cáo toàn cầu về tiêm chủng.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh
